Een recente Windows 11 Insider-preview bevat een nieuwe instelling voor 'Advanced Performance Extensions' (APX). Volgens Microsoft zorgt de schakelaar op ondersteunde hardware voor betere prestaties. Het grootste deel van de bestaande pc's heeft de bijbehorende processorfunctie echter niet.
Wat is er gevonden?
De schakelaar dook op in build 29695, die op 23 oktober 2026 naar Windows Insiders ging. Tech-site Windows Latest meldde dit op 26 oktober. Microsoft heeft nog niet bekendgemaakt wanneer de optie voor alle gebruikers beschikbaar komt en heeft geen benchmarkresultaten gepubliceerd.
Wat is APX?
APX is een uitbreiding van de x86-instructieset die Intel in 2023 introduceerde. De belangrijkste wijziging is dat het aantal algemene registers in de processor verdubbelt, van 16 naar 32. Daardoor hoeft een processor minder vaak gegevens naar het geheugen te schrijven en weer op te halen.
Volgens Intel levert code die voor APX is gecompileerd:
- ongeveer 10 procent minder laadinstructies;
- meer dan 20 procent minder opslaginstructies;
- ongeveer 10 procent minder instructies in totaal.
Deze cijfers zijn afkomstig van een prototype en kunnen nog wijzigen.
Apps moeten opnieuw gecompileerd worden
Het omzetten van de schakelaar maakt bestaande programma's niet vanzelf sneller. Ontwikkelaars moeten hun software opnieuw compileren met APX-ondersteuning. Intel spreekt over 'simple recompilation' en verwacht dat aanpassingen in de broncode niet nodig zijn. In de praktijk zal het dus even duren voordat de winst zichtbaar wordt in de apps die je dagelijks gebruikt.
Welke processors ondersteunen APX?
Hier zit de beperking. Op basis van documentatie van de GCC-compiler wordt verwacht dat Intel Nova Lake APX ondersteunt. Voor de serverfamilie Intel Diamond Rapids is ondersteuning gedocumenteerd. De huidige processorgeneraties, waaronder Alder Lake, Raptor Lake, Meteor Lake, Lunar Lake, Arrow Lake en Panther Lake, bieden geen APX. Omdat het om een eigenschap van de chip zelf gaat, kan een Windows-update dit niet toevoegen. AMD kan de functie later overnemen, maar voor een specifiek Ryzen-model is dat niet bevestigd.
Het Low Latency Profile werkt wel op bestaande pc's
Los van APX heeft Windows 11 al het Low Latency Profile. Dit geeft de processor een korte boost bij het openen van onderdelen als het Startmenu, Zoeken, het Berichtencentrum en Snelle instellingen. Een update van augustus 2026 breidde dit uit naar het starten van apps. Microsoft wil het later ook toepassen op het openen van bestanden en systeeminstellingen en komt volgens Windows Latest begin volgend jaar met meer details. Dit profiel staat standaard aan en heeft geen APX nodig.
Wat betekent dit voor gebruikers en beheerders?
Voor de meeste organisaties verandert er op korte termijn niets. De schakelaar zit nog in een testversie en is alleen nuttig op processors die nog niet breed verkrijgbaar zijn. Wie hardware aanschaft of vervangingen plant, hoeft APX niet als doorslaggevend criterium te nemen. Het is wel een signaal dat Microsoft de prestaties van Windows 11 verder wil verbeteren, deels via nieuwe processorfuncties.
Wat kun je hieruit meenemen?
Windows 11 krijgt in de Insider-build 29695 een schakelaar voor Intel APX, een instructieset-uitbreiding met 32 in plaats van 16 algemene registers. De functie werkt alleen op processors die APX ondersteunen en alleen in software die daarvoor opnieuw is gecompileerd.
De huidige Intel-generaties missen APX, en dat is niet met een update te verhelpen. Microsoft heeft ook nog geen tijdlijn of meetresultaten gedeeld, dus het effect in de praktijk is onbekend.
Voor bestaande pc's is het Low Latency Profile op dit moment relevanter. Dat is al actief en wordt stap voor stap uitgebreid.
